ZIENTZIABERRI
Ikasgelarako balibide digitalak zientzia eta matematikan

Orain dela bi urte irakasle batek wiki bat egin nahi zuen eta aholkularitza eskatu zidan . Gure arloetan oso wiki gutxi daudenez, ideiak pentsatu, zerrendatu eta hau izan zen emaitza:

Wiki batek helburu desberdinak izan ahal ditu. Irakasle batzuek erabiltzen dute bere ikasleei informazio gehigarria emateko ( etxean birpasatzeko edo jarduera multimedia osagarriak egiteko)  eta irakaslea bera administratzailea da. Hau da Internetean aurkituko duen gehiena. Baina  Wiki bat komunean garatzeko pentsatuta dagoenez, zilegizkoagoa da klaseko ikasle guztien artean eraikitzea. Susmatuko duzuenez, ikasgelan erabiltzen den metodologiaren menpe dago eta  programazioarekin bat egon behar da.  Wiki mota hauen adibideak oso saila da aurkitzea Sarean , irakasle gehienok aldaketa-fase batean gaudelako eta oso kostatzen da  parekatzea ikasgelako errutinak lan digitalekin.   Niri bururatzen zaizkidan erabilerak:

1. Klasean proiektu edo lan batzuk egiten badira, wikiak ikasleen ekoizpenak adierazteko balio izango du (Wikikoadernoa) , gainera wikiaren bidez ekoizpenak multimedia izan daitezke (hala nola, bideoak, argazkiak, testuak, soinuak, mapak, diapositiben aurkezpenak...). Wikiaren atalak, beraz, ikasleen izenak izan daiteke.
2. Aldizkari zientifiko digitala denon artean egitea. Gai bakoitzean ikasleek artikulotxo bat idazten dute eta eta aldizkari moduan antolatzen da wikia. Atalak: aldizkariaren aleak edo gaiak.
3. Wiki monografikoa egitea, programazioaren gai bat aukeratzen. Giza gorputza hartzen baduzue, adibidez,  wikia antola dezakezue ikasitako informazioarekin, wikiaren atalak aparato edo sistema bat jarriz (hezurrak, nutrizio-sistema, arnas sistema...). Atal bakoitzean argazkiak, animazioak, testuak, bideoak...
4. Gauza bera –monografikoa-baina ikasturtean zehar garatzen duzuen gai batekin, esate baterako esperimentoei buruz edo problemei buruz.
5. Wiki bera proiektu bat izatea, esate baterako, ibilaldi baten islada. Aurrekoan natur ibilaldia egiten da eta honen emaitzak wikian kokatzen dira: harturako neurriak, ateratako argazkiak, ibilaldian ikusitako kontzeptuak, egindako mapak...Matematikan instituto bera har daiteke gai eta honen gainean neurriak, proportzioak, distantziak, zabalerak, geometria, problemak (lehioak haundiagoak izango balira, zenbat argi gehiago sartuko litzateke?), estatistika (zenbat ikasle sartzen diren minutuko lehenengo orduan...).
6. Gai zehatz baten bilduma: Munduko/ Euskadiko ibaiak, mendiak, arrokak, galzorian dauden izaki bizidunak, ekosistemak...
7. Eztabaida egin eta gero, klaseko proposamenak edo ondorioak jar ditzakete: klima aldaketaren kontra jotzeko, ura aurrezteko, problemak irtenbideratzeko metodoak...
8. Lehiaketa baten erakusketa: argazki matematikakoak, Teknologian egindako proiektuak,...
9. Ikastexeen arteko proiektua. Europear proiektuan sartuta bazaudete edo beste ikastexe batekin harremanak mantentzen badituzue, Wikia proiektu komuna egiteko ezinbestekoa da.
10. WikiQuestak egiteko. Wiki bat oso toki aproposa da WebQuestak ikasleei planteatzeko, gainera, bere ekoizpenak ere leku berean egon daitezke.

Zeozer gehiago bururatzen bazaizue, idatzi gaineratzeko

Interneta gai askorentzako elkargunea da eta batzuetan honek posibilitatzen du ondorengo bezalako Weborri erraldoiak: Biodiversidad virtual. Bere definizioakdioen bezala, "hau da munduko gai honi buruzko datu base handiena" modu honetan eginda. Izaki bizidunen argazkien bilduma kode etikoarekin sortuta, partehartzea posiblea da. Atalak: intsektuak, onddoak-likenak, landaretza, habitata, hegaztiak, ugaztunak, narrastiak-anfibioak, arrainak, geologia, atmosfera eta etnografia.

Wiki ere badute

Biodiversidad virtual, una página colaborativa con muchísimas fotografias

Pixka bat berandu noa pasa den uztailan epaimahaiak  erabakiak hartu zituelako baina lehiaketa honen saridunei birpaso bat ematea merezi dut, nire aburuz. Educaredek urtero konbokatzen duen lehiaketa honetan kategoria desberdinak daude: esperientziak, blogak, wikiak, Web eta Educalab. Hona hemen gure arloko lan batzuk:

• Esperientzia didaktikoa FQ experiments: ikasleek fisika eta kimikako esperimentuak bideoz grabatzen dituzte eta klaseko blog batean biltzen dira. Aurten ere europear proiektuan ere parte hartu dute beste bitakora komunean: magic but real experiments. Bideokanala youtubean.Pasada bat. Manuel Díaz irakaslea, Sevillako Colegio Sagrado Corazón.
• WebQuesta :drogras, informar para prevenir.Carmen Soguero aholkulariak eginda, Terueleko IES Salvador Victorian garatuta egon da.
• Weborri bat: "espacios naturales de la comarca de Jiloca". Terueleko IES Valle del Jirocako 6 ikasleen lana.
• Web: cambio climático. Javier Velasco irakaslea, Granadako Padre de Manjón ikastetxea
• Web: la electrónica divertida. Zaragozako cardenal Xabierre ikastetxea, irakaslea: Abraham Alonso.
• Bloga: el rincón verde. Huelvako IES La Rávida. Margarita Fernández.
• Wikia. índice matemático. Kantabriako IES Miguel Herrero
• Wikia: Climatic change. Almeriako IES Sierra nevada. Irakaslea Javier Moreno
• Wikia: Chernóbil no es nada. Madrilgo Salesianos.Charo Fernández
• Hormairudia: Los sentidos de las matemáticas. Berriro Terueleko IES Salvador Victoria. Ricardo Alonso bere irakaslea da.
• Hormairudia: El medioambiente. Alikanteko Sagrada Familia ikastetxea. Juan Francisco Álvarez.
• Hormairudiak: memorias de una basura eta resíduos radioactivos. MadrilgoSalenianos ikastetxea berriro. Pilar Ballesteros.

Eta Lehen Hezkuntzako lan bikainak ere badaude: historia de la Astronomía, el río Segura, blog Cosmos, blog a revueltas con los números, wiki de ciencias,   Micromundos.

Nahi izan= ahal izan, zorionak guztiei, IKTren bidez egin daitekeen adibide onak

Zorionak ere nire irakasle maitiari Josu Garro eta beren ikasleen bloga sariduna: escuela naval

• Saridun guztiak
• Partehartzaile guztien lanak

Trabajos premiados en ciencias en la 10ª edición del concurso "A navegar" de Educared.

Wikiciencia entziklopedia moduko Wikia da eta batez ere teknologiari zuzenduta. Webtoki berri honetan (nahiz eta berria izan, 8 urte zeramatza Sarean beste izenburu batekin) biltzen dira azken berriak, artikuloak eta gaien arabera antolatuta daduen atalak, hala nola, elektrizitatea, laborategia, zirkuitoak, informatika...

Edukin biltoki polita egituratuta gure ikasgelako informazio-baliabideak aurkitzeko.

Wikiciencia

Un Wiki a modo de enciclopedia con temas de tecnología

Jose Luis Cebollada, Zaragozako  CPR 1ean aholkulariaren  eskutik, Mundu garaikiderako zientziei zuzendutako wiki datorkigu. Irakasle hau nahiko ezaguna da blogosferan, materialak komentatzen eta garatzen ditu. Bikainak dira bere fisika eta kimikako fitxak IKTren bidez lan egiteko eta Portal Aragonés para la enseñanza de la FQ-an argitaratzen ditu (deskargatzeko prest gainera, mila esker). Aparteko beste sarrera bat merezi duenez, honela egingo dut. Momentuz Wikian jarriko ditugu begiak. Beti bezala, berak egindako fitxak daude jarrera zientifikoa lantzeko  gehi pelikulak, materialak..denok dakigu wiki bat gune kolaboratiboa dela, beraz, parte hartu nahi baduzue...parte hartu.

CCMC wiki colaborativo

Un wiki sobre CCMC creado por José Luis Cebollada

Hurrengo wikia  Esteponan dagoen IES Monterrosoko ikasleek egin dute. Bere irakaslearen zuzenketarekin, Dibersifikazioan dauden 4 ikasle hauek oso wiki bikaina, denontzako baliogarria, garatu dute "Encuentro Experiencias de Inestigación en el Aula"proiektuaren barruan. Proiektu honetan IKT baliabideak erabiltzen dira informazio ateratzeko eta tratatzeko, kritikoa izanez Ikasleak bi taldetan banatu dira, bata lkima aldaketaren aldekoa eta bestea kontrakoa. Era honetan wikian aurkitzen dugu oinarrizko informazioaren gain,iritzi desberdinak eta ikasleek aterako ondorioak , bai idatzita, bai "podcast" erabiliz, ahozkoa. IKTren aplikazio eredua polita.

InvesCambioClimatico

Un wiki realizado por 4 alumnos y alumnas de DC

Ikasleak,  irakasleak, ikertzaileak...zientzian interesatuta dauden edozein pertsonarentzat egindako wikia da "Experimenta Wiki".

"Madrid por la ciencia" 2008ko azokan oinarrituta, arlo desberdinetako esperimento ugari aurki ditzakegu, baita igo ditzakegu ere. Gure lana praktikan jarrita egon behar da eta , aztertu eta gero, argitaratuko da gunean. Nahi badugu, laguntza eskatzeko aukera daukagu, beste norbaitek gure fitxa bete ahal dezan.

Kaiola elektromagnetikoa

(Faraday-en kaiola)

Un Wiki con experimentos de todas las áreas

Gaur, ikasturtearen lehen eguna, batzuk apurka apurka eta beste batzuk buruz belarri lanera joan gara. Aste oso bat duzue ikasturte berri honek ekartzen dizkigun nobedadeak aztertzeko: LOEren garapena, programazioak, ebaluazio diagnostikoa, hainbat ikastetxeko dokumentazioa...ez kezkatu, lasaitasunez hartu, mesedez. Nik, nire partetik, ZT eremuko irakasleei laguntza txiki bat emateko asmoz  WIKI bat estrenatzen dut. Wikian blog honetan azken lau ikasturteetan zehar hilero komentatu ditudan baliabideak dituzue, baina gaika sailkatuta, zeure programazioarako baliabideak espero dut.