ZIENTZIABERRI
Ikasgelarako balibide digitalak zientzia eta matematikan

Orri nagusia:  Ikasleen oinarrizko gaitasunak hobetzeko plana-planes de mejora de las competencias básicas

Página del Gobierno de Navarra con recursos sobre el plan de mejora

Katalunyako Curriculum i organitzazió del Departament d´Educació Weborrian Gaitasunak garatzeko proposamen didaktikoen bilduma aurki dezakegu. Proiektu batzuk ere daude. Bigarren Hezkuntzakoak hauexek dira:

Hizkuntz komunikazioarako gaitasuna:

• Cactus, no tot són espines (Zientziak)
• L´homme de Vitrubio de Leonardo da Vinci (teknologia)
• Gràfisc i funcions (matematika)
• Gaitasun matematikakoa:
• La metereologia i l´atzar

Lehen Hezkuntzarako ere proiektu bat daukate

Algunas propuestas didácticas  para trabajar competencias del Dpto Educación de Catalunya.

Mª Pilar Menoyok artikulo on bat idazten du Aula aldizkarian, merezi du irakurtzea. Gaia, ikerketak zientzietan. Kataluñan aurten,  DBHan urtero ikerleta proiektu bat burutzea jezarri da derrigorrez eta, honetatik abiatuta, eskola-ikerketen ezaugarriak eta lehenengo momentutik  bideratzeko orientabideak ematen dizkigu. Ideia garrantzitsuenak:

1) Ikerketak egiteak suposatzen dituzte galdera bat planteatzea, elkalanaren bidez garatze eta emaitzak komunikatzea

2) Sailena galdera edo ikerketaren arazoa planteatzea da . Oinarrizko esparruak hurrengoak izan daitezek:

• zientziaren historian planteatu diren galderak berak egitea
• Galdera batzuen aurrean zientifikoak direnak eta ez direnen artean sailkapen bat egitea.
• Eguneroko egoerak oinarrituz, arazoak planteatzea
• Objetu  batzuen aurrean analisiak edo sailkapenak egitea

3)  Metodologia desberdinak erabil ahal ditugu, hala nola:

• Metodo zientifikoaren antzekoa, esperimentazioarekin (hipotesia, esperientzien diseinua, emaitzen analisia, ondorioak ateratzea...)
• Metodo etnografikoa, ikerketa-objetuari buruzko galderak planteatuz. Ikerketa dokumentaletan aplikatzen da, adibidez,izaki bizidun baten behaketaren baldintzak edo ibilbide baten planifikazioa

4) Ikerketen graduazioa DBHan zehar. 1. mailako galderak nola? modukoak egitea, 2. mailan zer?, 3. mailan zergatik? eta 4.mailan zer gertatuko litzateke?

Artikulkoan taulak, eskemak eta beste informazio baliogarria aurki dezakegu.

Un artículo interesante sobre como hacer investigaciones en la ESO de Mª Pilar Menoyo en la revista Aula.

Berritzeguneak bezala, beste irakasleen zentru ugari daude Espaniako geografian eta baliabide ugariarekin! haien artean, Andaluziako Priego-Montillako CEPean gaitasunei buruzko CD bat argitaratu dute (eta on line ere irakur dezakegu) azken ikasturtea hauetan izandako informazioak eta prestakuntza jarduerekin. Emaitza ezin hobea, hainbat artikulo eta ikastetxeetako esperientziak ezagutzeko gunea delako. Mila esker.

Materialen artean, gaitasun matematikakoa lantzeko dokumentazioa Bigarren Hezkuntzan atera ditut , baina Haur eta Lehen Hezkuntzan ere artikuloak ditugu:

• Propuestas de mejora de la competencia en Matemáticas. IES Boabdil. Encarnación Múñoz, Concepción Cabezas. J. Ramón Ruiz.
• Primeros pasos en competencias clave: Matemáticas. Principado de Asturias
• Ejercicios con calculadora. Susana López Palacios y otras.
• Dimensiones de la competencia matemática al finalizar la ESO. Caracterización y análisis. A.I.Roig. S. Linares. Universidad de Alicante.
• La didáctica de las matemáticas: una visión general. Juan Antonio García Cruz.
• 2000 Matemáticas. Mª Dolores Zapata Abad y otros.
• Una lectura del informe Pisa desde la Secundaria. Antonio Marín y Salvador Guerrero. Revista CEAPA.
• Aprender matemáticas jugando. Rita Jiménez Igea.
• La enseñanza de estrategias de resolución de problemas matemáticos en la ESO: un ejemplo concreto. Manoli Pifarré y Jauma Sanuy. Universidad de Lleida.
• Selección de tareas y competencias matemáticas. Los materiales y recursos. Jose Luís Lupiáñez. Universidad de Granada.
• Matemáticas y escuela secundaria en Europa.
• Maths Thesaurus: Base de datos por internet.
• Uso de Math-Thesaurus para la enseñanza de las matemáticas en secundaria. José Mª Diego y otros. 

El centro del profesorado de Priego-Montilla ha recopilado muchps documentos sobre competencias básicas en un CD que también nos lo afrecen on line.

Tristeak dira azken estadistikako datuak: ikasle gazteek zientzietako ikasketa unibertsitarioetatik eskapo egiten dute. Azken lau urte hontan Zientzia-litzentziatuen kopurua % 25a jaitsi da eta Europa mailan jaizteko joera hau aurrera doan bitartean, Asiako herrietan, ordea, aurrerakada handia izan du, batez ereTxinan eta Indian.

Honen emaitza laster ikusiko dugu, gero eta ikertzaile gehiago beste herrietatik inportatu behar izango dugulako. Zer gertatzen da?, Zergatik zientzia ez da gustoko gaia gazteentzat? Arrazoi ugari daude, baina, funtsean, bizi garen gizarte honetako baloreen kontua da. Javier Elzok egin duen ikerketa baten emaitzeei kasurik egiten badiegu, gazteek dituen artean, esfortzua eta konstantzia ez dira nagusitzen. Esfortzu antzekoa ematen duten bi ikasketaren aurrean, ikasleek aukeratzen dute, beren iritziaz, soldata gehiago lortuko duena, beraz, dirua eta lanbidearen lotura oso nabarmena geratzen da (eta gure gazteak leloak ez direla baita ere). Gainera, zientzietako ikasketek dituen irteera profesionalak mitologiaz beteta daude oraindik, ez dago informazio nahikorik, betiko topikoek funtzionatzen dute lehen bezala. Egia da, tamalez, ingenieritza ikasteak lanbide mundua gehiago irekitzen duela biologiakoek baino, baina ez da ezagutzen , adibidez, matematikariek berehala aurkitzen dutela lana. Beste datu bi kontutan hartzeko, datorren 10 urte hauetan irakaslegoaren % 50a jubilatuko garela eta zientzietako arloan %30 lanbide berriak sortuko direla (batez ere, biozientzietan, farmazian eta ingenieritzan) beraz, lan merkatua zientzialari hartzeko prest egongo da.

Beste aldetik, zientziaren prestigioa gure gizartean orokorrean oso gutxi da. Nahiz eta zientzia eta teknologiaz ingururatuta egon, zientziaren pertzepzioa orokorrean hotsa da, gizakiengandik urrun dagoen ideia zabalduta dago.

Beste arrazoi bat eta guretzat garrantzitsuena, ikasgeletan bertan kokatzen da. Badirudi irakasleok ez dakigula trasmititzen zientziarekiko irrika, Pigmalion efektua ez dago, tamalez, oso zabalduta institutoetan. Ikasleak gehiago liluratzen dira Telebistako Flipyk eginten dituen "esperimentoekin" zientzietako klaseekin baino. Zientzietako irakasleak desanimatuta daude edo...nire ustez, intzentiborik ere ez dute jasotzen (ordu gutxi, ikas-programa luzea, prestakuntza eta berrikuntza eskasa...). Zientziak irakasteko moduak ere nahiko akademizista izaten jarraitzen du. Irakasle batzuek, gainera, ikasle asko suspenditzea normaltasunez hartzen dute.

Benetan zaila dena, nik uste, ikasteko konzentrazioa eta motibazioa parekatzea da. Nola lortuko genuke zientzia interesgarria izatea? gako batzuk dauden arren, hala nola, akademizismotik urruntzea, gaiak era deskriptiboan ez ematea, proiektuen bidez jokatzea, zientzia-baliabideak modu ikertzaile batean erabiltzea (laborategia, IKT, irteerak...), ikasleen eguneroko errealitatearekin konektatzea...oraindik irtenbidea ez da epe laburrean egongo, baina argi dago bai goitik (Unibertsitatea, Administrazioa...), bai behetik (eskolak, institutoak...) zeozer egin behar dela eta, zalantzarik gabe, irakasleok aldaketan motorra izan gaitezkeela.

• La ciencia repele a los jóvenes
• Rocard report
• Resumen del informe Rocard
• Un 60% de los estudiantes sufre "ansiedad matemática"

Mito zientifikoak:Wikipedia: el científico loco

Kantabriako Gobernuak oso argitalpen baliogarriak ateratzen ari da beren "cuadernos de educación" bilduman.  Iaz hasitako dokumentuak eta blog honetan beren berria jada emanda, orain azkena argitaratzen da, zazpia hain zuzen ere, "del proyecto educativo a las programaciones de aula".

"De la LOE al proyecto de centro" atalean guztiak aurkituko dituzue, gehi ikastetxeko dokuentoak egiteko orientabideak eta gidak: PEC, aniztasun plana, hezkidetza, elkarbizitza proiektua eta abar. Era berean diagnosi- ebaluazioai zuzendutako atala ere badago.

• Cuadernos de Educación 1. “La naturaleza de las competencias básicas y sus aplicaciones pedagógicas"
• Cuadernos de Educación 2. “Las competencias básicas y el currículo: orientaciones generales”.
• Cuadernos de Educación 3. “Las competencias básicas en el área de Lengua Castellana y Literatura“
• Cuadernos de Educación 4. “Las competencias básicas en el área de Ciencias “
• Cuadernos de Educación 5. “Las competencias básicas en el área de Matemáticas “
• Cuadernos de Educación 6 . “Las competencias básicas en el área de Lenguas Extranjeras“
• Cuadernos de Educación 7. "Del Proyecto Educativo a las programaciones de aula: la incorporación de las competencias básicas a la práctica educativa"

Azkenean  gure Euskal Hezkuntz Sistemako gaitasunei buruzko informazio zehatza eskura dugu Berritzegune Nagusiko arloko aholkulariei esker. Aurten ebaluazio diagnostikoan sartuko diren hiru gaitasun garatu dituzte baina etorkizunean guztien burupena espero dugu. Materiala Hezkuntzako Weborrian dago eta 7 dokumentu dira. Dokumento orokorrean gaitasunen kontzeptua azaltzen da, arlo bakoitzaren beren garapenarako kontribuzioa,  ikasgelan erabiltzeko metodologia aproposa eta ebaluazioa.  Orientabideetan gaitasun bakoitzaren azpigaitasunak eta dimentsioak aztertzen dira zehatz mehatz. Gaitasun bakoitza arlo desberdinetako ikas sekuentzia batzuen bidez ejenplifikatuta dago, gaitasunak materia guztietan landu behar direla eta ez jakintzagai bakar batekin argi eta garbi gera dadin.

• Oinarrizko gaitasunak EAEko Hezkuntza Sisteman: dokumento orokorra/Las competencias básicas en la CAV: documento general
• Zientzia, Teknologia eta Osasunerako gaitasuna: orientabideak /Competencia en cultura científica, tecnológica y salud: orientaciones
• Zientzia, Teknologia eta Osasunerako gaitasuna: sekuentziak . "egitura mugikorrak" (teknologia), "sonido, ruido, silencio y otras sonoridades" (musika)eta "la luz" (Natur Zientziak)
• Hizkuntza komunikaziorako gaitasuna:orientabideak /Competencia en comunicación lingüística: orientaciones
• Hizkuntza komunikaziorako gaitasuna: sekuentziak:izatari trebeak izateko praktikatzen (euskera), eztabaidatzen (euskera) , un libro de relatos (gaztelania), a vueltas con la tipografía (plastika) eta los movimientos de población (Gizarte)
• Matematikarako gaitasuna: orientabideak /Competencia matemática: orientaciones
• Matematikarako gaitasuna: sekuentziak. Orientazio kirolak (heziketa fisikoa), opinamos sobre las lenguas (gaztelania) eta conPotencias (matematika)

Nuevo currículo y competencias en la CAV: orientaciones y ejemplificaciones didácticas realizadas por las asesorías de área del Berritzegune Nagusia 

Oso ondo dakigu aurten irakasleak oso lanpetuta zaudetela ikastetxeetan hainbeste dokumentazio berria dela eta. AJA, Curriculum proiektua, Hezkuntzakoa, Hizkuntzakoa...dena berriztu behar da LOE legearen arabera egokitzeko. Irakaslegoari laguntzako asmoz, Leioako Berritzegunekideok programazioak garatzeko orientabideak burutu ditugu gida moduan.  Gidan, programazio berriak gaitasuneei begira egon behar direla kontutan harturik, prozesua deskribitzen dugu, programazioen eskemak atalez atal azalduta ematen ditugu (laburra eta ikas-unitatearena) hainbat dokumentazio lagungarria eranskin moduan daukazue (aurreko programazioak aztertzeko txantiloia, testu liburua berrikusteko irizpideak, ebaluazio irizpideak ateratzeko ariketak, gaiatasun bakoitzari dagozkion jardueren adibideak...) eta hiru ikas sekuentziaren programazioak ere bai. Espero dugu lagungarria izatea.

Material con orientaciones y ejemplos para elaborar la programación realizado por el Berritzegune de Leioa.

ISEI-IVEI-ek Euskadiko ebaluazio diagnostikoa prestatzeko item liberatuak eskura jarri ditu bere webgunean. Itemak iaz 40 ikastetxetan egindako aurrebaluazioaren progen emaitzak dira, behin kalibraturik. Era berean,laster izango dugun ebaluazioaren ezaugarriak ere azaltzen dira.

• Ezaugarriak/ Características
  
• Competencia en comunicación lingüística: castellano Descargar
• Hizkuntza komunikaziorako konpetentzia: euskara Eskuratu
• Matematikarako konpetentzia Eskuratu /Competencia matemática Descargar
• Zientzia, teknologia eta osasun kulturarako konpetentzia Eskuratu/ Competencia en cultura científica, tecnológica y de la salud Descargar

El ISEI-IVEI ha puesto a nuestra disposición los items liberados para la prueba de evaluación diagnóstica en Euskadi

Kantabriako Gobernuko Hezkuntza sailaren webgunean - Educacantabria - gaitasunei buruz gehiago ikasteko argitalpen batzuk eskura ditugu, "Cuadernos de Educación" bildumaren barruan. Guri dagozkigunak:

• Las competencias básicas en el área de ciencias
• Las competencias básicas en el área de matemáticas

5.kapituloetan, curriculumaren adibideak eta orientazioak ditugu, bai LHan, bai BHan. Atazen motaren arabera sailkatuta daudenez, ebaluazioa diagnostikoan lantzeko adibideak izan daitezke